95. Yüzdelik Faturalandırma: Bant Genişliği Faturası Nasıl Hesaplanır?

Sunucu teklifinde "100 Mbit garantili, 95. yüzdelik faturalandırma" yazıyor. Rakip teklifte "20 TB trafik dahil" var. İkisi tamamen farklı iki modeldir ve hangisinin size uygun olduğu trafiğinizin şekline bağlıdır.

Bu yazı, bant genişliği faturalandırma modellerini ele alıyor.

İki Temel Model

Fark temeldir: hacim modelinde kaç gigabayt aktardığınız önemlidir; yüzdelik modelde ne kadar hızlı aktardığınız önemlidir.

Aynı miktarda veriyi bir saatte veya bir ay boyunca yaymak, hacim modelinde aynı faturayı üretir. Yüzdelik modelde ise ilki çok daha pahalıdır.

Bu nedenle trafiğinizin zamana dağılımı, hangi modelin lehinize olduğunu belirler.

Yüzdelik Hesap Nasıl Yapılır?

Yöntem her sağlayıcıda benzerdir:

1. Kullanım beş dakikalık aralıklarla ölçülür.
2. Ay boyunca binlerce ölçüm toplanır.
3. Ölçümler büyükten küçüğe sıralanır.
4. En yüksek yüzde beşlik dilim atılır.
5. Kalan en yüksek değer faturalanır.

Dördüncü adım modelin ruhudur: ayın en yoğun yüzde beşi hesaptan çıkarıldığı için, kısa süreli zirveler faturaya yansımaz — bir kampanya saati veya tek seferlik büyük bir aktarım cezalandırılmaz.

Bu, yaklaşık olarak ayın otuz altı saatlik en yoğun kısmının bağışlandığı anlamına gelir.

Beşinci adım ise sürekli yüksek kullanımı yakalar. Ay boyunca düzenli olarak yüksek hızda çalışıyorsanız, o seviye faturalanır.

Giriş mi Çıkış mı?

Ölçümün hangi yönü kapsadığı fatura farkı yaratır:

• Yalnızca çıkış trafiği. Yaygın uygulama.
• Giriş ve çıkışın büyüğü. Sık kullanılır.
• Toplamı. Nadir ve pahalı.

İkinci madde en yaygın yaklaşımdır ve önemli bir sonucu vardır: giriş ile çıkıştan hangisi yüksekse o faturalanır, bu yüzden dosya alan bir sunucuda gelen trafik de maliyet üretir.

Yedekleme sunucuları ve dosya yükleme servisleri bu durumu yaşar.

Birinci madde ise web sunucuları için avantajlıdır. Web trafiğinde çıkış giriş'ten çok daha büyüktür ve giriş ücretsiz kalır.

Sözleşmede bu ayrıntının açıkça yazılı olması gerekir; sonradan yaşanan fatura anlaşmazlıklarının çoğu buradan çıkar.

Hangi Model Size Uygun?

Üçüncü satır bir tuzağa işaret eder: her gece çalışan bir yedekleme işi, aylık yüzdelik hesabı ciddi biçimde yükseltebilir çünkü otuz gece boyunca tekrarlanan zirveler yüzde beşlik bağışlamaya sığmaz.

Bu durumda yedekleme trafiğini hız sınırlamasıyla yaymak, faturayı belirgin biçimde düşürür.

İkinci satır ise yüzdelik modelin en güçlü olduğu senaryodur. Ayda birkaç kez yaşanan trafik patlamaları faturaya yansımaz.

Kendi Ölçümünüzü Tutun

Fatura sürprizlerini önlemenin tek yolu budur:

1. Arayüz trafiğini kendiniz kaydedin.
2. Grafik olarak izleyin.
3. Sağlayıcı verisiyle karşılaştırın.
4. Eşik alarmı kurun.

Üçüncü madde anlaşmazlıkları önler: kendi ölçümünüz olmadan gelen faturayı doğrulayamaz, yalnızca kabul etmek zorunda kalırsınız.

İki ölçüm arasında küçük farklar normaldir; büyük farklar araştırılmalıdır.

Dördüncü madde ise ay ortasında müdahale imkânı verir. Belirlenen seviyeye yaklaşıldığında haberdar olmak, ay sonunu beklemekten iyidir.

Faturayı Düşürmek

• Statik içeriği dağıtım ağına taşıyın.
• Sıkıştırmayı etkinleştirin.
• Görselleri optimize edin.
• Yedekleme trafiğini yayın.
• Bot trafiğini sınırlayın.

Birinci madde en büyük etkiyi yaratır: görsel, video ve statik dosyalar çoğu sitede toplam trafiğin büyük bölümünü oluşturur — bunları dağıtım ağına taşımak sunucu trafiğinizi ciddi oranda düşürür.

Beşinci madde ise şaşırtıcı bir kalem olabilir. Agresif tarayıcı botları, gerçek ziyaretçilerle karşılaştırılabilir düzeyde trafik üretebilir.

Dördüncü madde yüzdelik modelde doğrudan faturaya yansır ve uygulaması kolaydır.

Sözleşmede Aranacaklar

İkinci satır sık atlanan bir maliyettir: taahhüt seviyesi, o kadar kullanmasanız bile ödeyeceğiniz alt sınırdır — düşük trafikli bir ayda bile o tutar faturalanır.

Bu nedenle taahhüt, gerçekçi bir minimum kullanım seviyesinde belirlenmelidir.

Dördüncü satır ise şeffaflık sağlar. Ölçüm grafiklerine erişebildiğiniz bir sağlayıcı, faturayı tartışmasız kılar.

Bant genişliği modeli ve taahhüt seviyeleri paket bazında değişir; fiziksel sunucu çözüm seçenekleri içinde port hızı ve trafik koşulları paket detaylarında belirtilir.

Sonuç

İki model tamamen farklı şeyi ölçer: hacim modelinde kaç gigabayt aktardığınız, yüzdelik modelde ne kadar hızlı aktardığınız önemlidir. Yüzdelik modelin cömert yanı, ayın en yoğun yüzde beşinin hesaptan çıkarılmasıdır — kısa zirveler cezalandırılmaz. Ama her gece tekrarlanan bir yedekleme işi bu bağışlamaya sığmaz ve faturayı ciddi biçimde yükseltir. Sözleşmede ölçümün hangi yönü kapsadığını mutlaka netleştirin ve kendi trafik ölçümünüzü tutun.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

95. yüzdelik nasıl hesaplanır?

Kullanım beş dakikalık aralıklarla ölçülür, ay boyunca binlerce ölçüm toplanıp büyükten küçüğe sıralanır, en yüksek yüzde beşlik dilim atılır ve kalan en yüksek değer faturalanır. Pratikte ayın yaklaşık otuz altı saatlik en yoğun kısmı bağışlanmış olur.

Hangi model benim için uygun?

Trafiğiniz düzenli ve öngörülebilirse hacim bazlı, kısa süreli zirveler yaşıyorsanız yüzdelik bazlı model avantajlıdır. Sürekli yüksek hızda çalışıyorsanız sabit hat daha mantıklı olabilir. Belirleyici olan toplam miktar değil, trafiğin zamana dağılımıdır.

Gelen trafik de faturalanır mı?

Sağlayıcıya göre değişir ve sözleşmede açıkça yazılı olmalıdır. En yaygın uygulama, giriş ile çıkıştan hangisi yüksekse onun faturalanmasıdır — bu durumda dosya alan bir sunucuda gelen trafik de maliyet üretir. Web sunucuları için yalnızca çıkışın ölçülmesi avantajlıdır.

Faturayı nasıl düşürürüm?

En büyük etkiyi statik içeriği dağıtım ağına taşımak yaratır; görsel ve video çoğu sitede trafiğin büyük bölümünü oluşturur. Ayrıca sıkıştırmayı açın, görselleri optimize edin ve yedekleme trafiğini hız sınırlamasıyla zamana yayın — yüzdelik modelde bu doğrudan faturaya yansır.