Sunucu açıldı ama dosya sistemi salt okunur moda geçti. Yazma işlemleri başarısız oluyor ve günlükte tanımadığınız hata mesajları var. Bu noktada yapacağınız ilk hamle, verinizi kurtarıp kurtaramayacağınızı belirler.
Bu yazı, dosya sistemi bozulmalarını ele alıyor.
Bozulma Neden Olur?
- Ani güç kesintisi. En yaygın neden.
- Disk donanım arızası.
- RAID denetleyici sorunu.
- Bellek hatası. Bozuk veri diske yazılır.
- Sürücü veya çekirdek hatası.
Dördüncü madde en sinsi olanıdır ve nedeni bulunması en zor olandır: hatalı bir bellek modülü, doğru veriyi bozarak diske yazdırır — disk sağlıklıdır, dosya sistemi sağlıklıdır ama içerik yanlıştır.
Bu, hata düzeltmeli bellek kullanmanın neden önemli olduğunu gösteren en net örnektir.
Birinci madde ise modern dosya sistemlerinde büyük ölçüde yönetilir. Günlük tabanlı yapılar, yarım kalan işlemleri açılışta geri alabilir.
Belirtiler
| Belirti | Ciddiyet |
|---|---|
| Salt okunur moda geçme | Yüksek |
| Giriş-çıkış hataları | Yüksek |
| Okunamayan dosyalar | Yüksek |
| Yanlış dosya boyutları | Orta |
| Açılışta kontrol talebi | Uyarı |
Birinci satır aslında bir koruma mekanizmasıdır: dosya sistemi ciddi bir tutarsızlık algıladığında kendini salt okunur moda alır — bu, hasarın büyümesini engellemek içindir ve panik değil dikkat gerektirir.
Bu durumda sunucuyu zorla yazma moduna almaya çalışmak, onarılabilir bir hasarı onarılamaz hâle getirebilir.
İkinci satır ise disk seviyesine işaret eder ve donanım kontrolünü gerektirir.
İlk Yapılacaklar
Sıralama sonucu doğrudan belirler:
- Yazma işlemlerini durdurun.
- Disk sağlığını kontrol edin.
- Mümkünse birebir kopya alın.
- Sonra onarımı deneyin.
Üçüncü madde en önemli ve en çok atlanan adımdır: onarım araçları bozuk yapıları düzeltirken veri kaybettirebilir, bu yüzden önce diskin birebir bir kopyasını almak geri dönüş imkânı sağlar.
Onarımı kopya üzerinde denemek, orijinali korur. Kopya bozulursa yeniden başlarsınız.
İkinci madde ise sıralamanın mantığını verir. Disk fiziksel olarak arızalıysa onarım aracı çalıştırmak durumu kötüleştirir; her okuma denemesi diski daha da yorar.
Birinci madde hasarı dondurur. Bozuk bir dosya sistemine yazmaya devam etmek, kurtarılabilir alanları da üzerine yazar.
Onarım Aracı Kullanmak
Kontrol ve onarım araçları güçlüdür ama dikkatli kullanılmalıdır:
- Bağlı bir dosya sisteminde çalıştırmayın.
- Önce salt okunur kontrol yapın.
- Ne yapacağını görün, sonra onaylayın.
- Çıktıyı kaydedin.
Birinci madde kesin bir kuraldır: bağlı ve kullanımda olan bir dosya sisteminde onarım aracı çalıştırmak, sağlam bir dosya sistemini bile bozabilir — araç, altındaki yapı değişirken çalıştığı için tutarsız kararlar verir.
Bu nedenle kök dosya sistemi için kurtarma ortamından açmak gerekir.
İkinci madde ise hasarın boyutunu gösterir. Salt okunur kontrol hiçbir değişiklik yapmadan sorunları listeler.
Dördüncü madde ileride işe yarar. Onarım aracının hangi dosyaları değiştirdiği veya sildiği, çıktıda yazar.
Kaybolan Dosyalar
Onarım sonrası bazı dosyalar özel bir klasöre taşınır:
| Durum | Anlamı |
|---|---|
| Dosya var ama adı yok | Dizin kaydı bozulmuş |
| Numarayla adlandırılmış | Orijinal ad kurtarılamadı |
| İçerik kısmi | Bazı bloklar kayıp |
Bu klasördeki dosyalar incelenmeye değerdir: adı kaybolmuş bir dosyanın içeriği hâlâ sağlam olabilir ve türüne bakılarak hangi dosya olduğu anlaşılabilir.
Veritabanı dosyaları, arşivler ve görseller türlerinden tanınabilir. Bir metin dosyasının içeriği ise doğrudan okunabilir.
Bu inceleme zahmetlidir ama yedeği olmayan kritik bir dosya için değerlidir.
Onarım mı, Yedekten Dönüş mü?
Bu kararı doğru vermek zaman kazandırır:
- Güncel bir yedek varsa geri dönüş genellikle daha hızlıdır.
- Onarım süresi öngörülemez.
- Onarım sonrası güven düşüktür.
- Yedek yoksa onarım tek yoldur.
Üçüncü madde çoğu zaman belirleyici olmalıdır: onarılmış bir dosya sisteminde sessizce bozulmuş dosyalar kalmış olabilir ve bunu haftalar sonra fark edersiniz — temiz bir geri yükleme bu belirsizliği ortadan kaldırır.
Bu nedenle ciddi bozulmalarda tercih edilen yol, veriyi kurtarıp temiz bir kuruluma taşımaktır.
İkinci madde ise planlamayı zorlaştırır. Büyük bir dosya sisteminin kontrolü saatlerce sürebilir ve süresi önceden bilinemez.
Bozulmayı Önlemek
- Kesintisiz güç kaynağı kullanın.
- Hata düzeltmeli bellek tercih edin.
- Disk sağlığını izleyin.
- Sağlama toplamı destekleyen dosya sistemi seçin.
- Düzenli tutarlılık taraması yapın.
Dördüncü madde modern bir avantajdır: bazı dosya sistemleri her veri bloğunun sağlama toplamını tutar ve sessiz bozulmayı okuma anında tespit eder — hatta yedekli yapıda otomatik onarır.
Bu, geleneksel dosya sistemlerinde tespit edilemeyen bir hata sınıfını görünür kılar.
Beşinci madde ise erken uyarı sağlar. Düzenli tarama, sorunu kritik hâle gelmeden bulur.
İkinci madde ise başta anlatılan sinsi hatayı önler ve sunucu sınıfı donanımın standart özelliğidir.
Disk sağlığı ve donanım uyarılarını takip etmek için yönetim arayüzünüzü kullanabilirsiniz; sunucu kiralama çözümleri kapsamında RAID durumu ve disk sağlık bilgileri panelden izlenebilir.
Sonuç
Dosya sistemi bozulmasında ilk hamle onarım aracı çalıştırmak değildir: önce yazmayı durdurun, disk sağlığını kontrol edin ve mümkünse birebir kopya alın — onarım araçları bozuk yapıları düzeltirken veri kaybettirebilir. Salt okunur moda geçmek bir arıza değil koruma mekanizmasıdır; zorla yazma moduna almak hasarı büyütür. Güncel yedeğiniz varsa geri dönüşü tercih edin, çünkü onarılmış bir dosya sisteminde sessizce bozulmuş dosyalar kalmış olabilir ve bunu haftalar sonra fark edersiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İlk ne yapmalıyım?
Yazma işlemlerini durdurun, disk sağlığını kontrol edin ve mümkünse diskin birebir kopyasını alın — ancak sonra onarımı deneyin. Kopya almak en çok atlanan adımdır ama onarım araçları veri kaybettirebileceği için tek geri dönüş imkânınızdır.
Salt okunur moda geçmesi ne demek?
Bir koruma mekanizmasıdır. Dosya sistemi ciddi bir tutarsızlık algıladığında hasarın büyümesini engellemek için kendini salt okunur alır. Zorla yazma moduna almaya çalışmak, onarılabilir bir hasarı onarılamaz hâle getirebilir.
Onarım aracını nasıl çalıştırmalıyım?
Asla bağlı ve kullanımda olan bir dosya sisteminde çalıştırmayın — araç, altındaki yapı değişirken çalıştığı için tutarsız kararlar verir ve sağlam bir sistemi bile bozabilir. Kök dosya sistemi için kurtarma ortamından açın, önce salt okunur kontrol yapıp hasarın boyutunu görün.
Onarmalı mıyım yoksa yedekten mi dönmeliyim?
Güncel yedeğiniz varsa geri dönüş genellikle hem daha hızlı hem daha güvenlidir. Onarılmış bir dosya sisteminde sessizce bozulmuş dosyalar kalmış olabilir ve bunu haftalar sonra fark edersiniz. Ayrıca onarım süresi öngörülemez; büyük bir dosya sisteminin kontrolü saatlerce sürebilir.
